Home » Overige ziekten » Endocriene ziekten

Endocriene ziekten

Endocriene ziekten - hormonaal stelsel

Endocriene ziekten - hormonaal stelsel - Symptomen en behandeling

Endocriene ziekten zijn aandoeningen van hormoonproducerende organen zoals de bijnieren, geslachtsorganen, schildklier en alvleesklier. Veel ziekenhuizen kennen een afdeling of polikliniek 'Endocriene Ziekten', waarbij je terecht kunt als er bij jou mogelijk sprake is van een hormonale (= endocriene) ziekte. Op zo'n afdeling werken internisten-endocrinologen, artsen in opleiding tot internist (-endocrinoloog) en verpleegkundige consulenten endocrinologie.



Het menselijk lichaam beschikt over het hormonaal stuurmechanisme, ook wel 'hormonaal stelsel' genoemd. Deze bestaat uit talrijke (hormoon)klieren die tot taak hebben om hormonen -dat zijn chemische stoffen- te produceren die aan het bloed afgegeven worden, vervolgens met de bloedstroom meegaan en op de voor hun bestemde plek hun werking uitoefenen. Hormonen hebben een zeer specifieke uitwerking op de verschillende organen en weefsels van het lichaam. Hormomen worden weer afgebroken in de lever.

Hormonen hebben een belangrijke regulerende functie. Hormonen regelen allerlei lichaamswaarden en lichaamsprocessen. Als er een verstoring optreedt, kan die het lichaam behoorlijk in de war brengen. Hormonen regelen bijvoorbeeld de groei, maar ook de bloeddruk, hartwerking en maagsapafscheiding. Ook beïnvloeden hormonen de stofwisseling en zij zorgen voor een harmonisch verloop van de verschillende orgaanfuncties. Hormonen beïnvloeden vele functies in het lichaam, zoals voortplanting, groei en ontwikkeling, opslag en verbruik van reservevoedsel, de water- en zouthuishouding en de spijsvertering.

Het hormonaal stuurmechanisme werkt nauw samen met het neurologisch stuurmechanisme. Als je zwaar lichamelijk werk vericht, zal je hart sneller gaan kloppen. Dit wordt op twee manieren aangestuurd. Het sympathisch zenuwstelsel zal het hart stimuleren en daarnaast zullen de bijnieren het hormoon adrenaline aanmaken, waardoor het hart sneller en krachtiger gaat pompen. Het hart kan zodoende inspelen op de behoefte van dat moment. Beide stuurmechanismen zijn ook in andere situaties van toepassing, zoals bij de vertering van voedsel. Zo wordt de maagsapafscheiding geregeld zoor zowel zenuwen als hormonen.

De belangrijkste hormoonklieren zijn:

  • Hypofyse of hersenaanhangsel. De hypofyse produceert hormonen voor de groei, de schildklier, pijnonderdrukking, vochthuishouding en veel meer.
  • Schildklier en bijschildklieren. De bijschildklieren produceren bijschildklierhormoon (parathyreoïd hormoon, PTH). Het PTH speelt een belangrijke rol bij de calcium- en fosfaathuishouding van het lichaam. De schildklier produceert schildklierhormonen die de stofwisseling reguleren.
  • Alvleesklier. De alvleesklier of pancreas produceert alvleeskliersap, dat belangrijke spijsverteringsenzymen bevat, maar het produceert ook hormonen. Zo maakt de alvleesklier insuline aan. Insuline zorgt ervoor dat glucose vanuit het bloed in de lichaamscellen wordt opgenomen, waar het als brandstof dient.
  • Bijnieren. De bijnieren produceren hormomen die de stofwisseling regelen.
  • Geslachtsklieren. Deze produceren geslachtshormonen. De eierstokken produceren de beide vrouwelijke geslachtshormonen (oestron en progesteron) en de mannelijke geslachtsklieren -de twee zaadballen- produceren het mannelijke geslachtshormoon testosteron.

 

Geraadpleegde literatuur: 

- J.A.M. Baar, C.A. Bastiaansen, A.A.F. Jochems: Anatomie & fysiologie. Bohn Stafleu van Loghum, tweede druk, 2007.


Home

Home - Symptomen en behandeling